Duurzaamheid, wat levert het op?

 

(Versie 5 – 22 maart 2021)

Let op:

Onderstaande gegevens en adviezen zijn met zorg opgesteld, door vrijwilligers in onze wijk. Het is een indicatie van te verwachten kosten en opbrengsten, we kunnen niet garanderen dat het in een individueel geval ook precies klopt. Voor vragen en opmerkingen kunt u de commissie Duurzaam benaderen via ons emailadres: duurzaamheid@bvme.nl 

 

  1. Wat levert isoleren op bij huizen in de Molvense Erven?      
  2. Wat levert vloerisolatie op?
  3. Wat levert isolatie van de ramen op?
  4. Wat levert spouwmuurisolatie op?
  5. Wat levert dakisolatie op?
  6. Kieren dichten
  7. CV – maximum aanvoertemperatuur
  8. Waterzijdig inregelen Cv-systeem
  9. Ventilatie
  10. Conclusie
  11. Wat kost verbeteren van isolatie en hoeveel subsidie is er mogelijk?
  12. Vloerisolatie.
  13. Spouwmuurisolatie
  14. Glasisolatie
  15. Dakisolatie
  16. Warmtepomp
  17. Airco
  18. Infraroodpanelen
  19. Overzicht subsidiemaatregelen RVO (ISDE-regeling)

A. Wat levert isoleren op bij huizen in de Molvense Erven?      (Versie 4.2)

Onze huizen zijn gebouwd tussen 1975 en 1977, bij de bouw is er weinig gedaan aan isolatie: spouwmuur zonder vulling, enkel glas, beperkte isolatie onder de begane grond vloer en op de dakplaten. De huizen in de zuidwesthoek van de wijk hebben een betonvloer met daaronder een kruipruimte.

Om comfort te verhogen en gasverbruik te verminderen zijn bijna bij alle huizen in de loop van de tijd isolatiemaatregelen getroffen. Veel (vroegere) bewoners hebben bijvoorbeeld dubbelglas laten zetten, anderen hebben de spouw laten vullen. De maatregelen kunnen per huis heel verschillend zijn. Omdat het stookgedrag ook nog veel kan uitmaken is het moeilijk een generiek isolatieadvies te geven. Daarom is het aan te bevelen huizen individueel te onderzoeken om vast te stellen of en zo ja welke aanvullende maatregelen om energieverbruik te verminderen zinvol zijn.

Toch zijn er wel wat algemene indicaties te geven:

  1. Wat levert vloerisolatie op?

De begane grond vloer bestaat bij de meeste huizen uit direct op het zand aangebracht polyethyleen folie met daarop 2 cm polystyreenschuim (EPS), daarop 8 cm stampbeton en een afwerklaag van 3 cm cement, met daarop de vloerafwerking, bijvoorbeeld tegels of parket.

Een dergelijke betonvloer heeft een warmteweerstand (R) van ongeveer 0,5 m2K/W, dwz een warmtegeleiding (U) van 2,0 W/m2K (nb U=1/R) (vloeren met een kruipruimte hebben een warmteweerstand van ongeveer 1 m2K/W).

Daarmee is het Warmte Verlies (WV) door een betonvloer, afhankelijk van de constructie en isolatie te berekenen: uitgaande van een gemiddelde kamertemperatuur van 18oC (20oC overdag en 16oC ‘s nachts), een gemiddelde temperatuur van de zandondergrond van 9oC tijdens het stookseizoen bij een gemiddeld vloeroppervlak van 68 m2, inclusief keuken en hal (geldt voor types A1 en A2). Uitgaande van een stookseizoen van 210 dagen. Ter vergelijking ook een betonvloer direct op zand, en vloeren met een extra isolatielaag onder het beton, zie onderstaande tabel voor de standaard situatie van verwarmen met radiatoren en of convectorput:

     Vloerisolatie

Bij vloerverwarming lopen er buizen met warm water door de vloer en wordt het temperatuurverschil met het zand groter: 18oC (watertemp 27oC / zandtemp 9oC), dan geldt:

      Vloerverwarming

Uit voorgaande tabellen blijkt dat de vanuit de bouw aanwezige dunne laag isolatie onder de betonvloer, toch een aanzienlijk isolerend effect heeft. Bij verwarmen met radiatoren is verwijderen van de bestaande vloer en vervangen door een nieuwe vloer op een veel dikkere isolatielaag (30cm EPS) pas op lange termijn rendabel. Het levert een gasbesparing van ca 600 m3 per jaar en kost tussen de 10.000 en 15.000 euro. (Excl. nieuwe afwerking parket of keramische tegels)

Als je vloerverwarming wilt aanleggen (vereist bij een warmtepomp), dan is het wel aan te raden de vloer te isoleren. Het is duur, maar levert warme voeten op en een aanzienlijke gasbesparing van ca 1.200 m3 per jaar.

Bij de huizen met kruipruimte zou isoleren van de onderzijde van de vloer een besparing van 300 m3per jaar opleveren bij verwarmen met radiatoren. Bij aanleg van vloerverwarming is de potentiële besparing circa 600 m3 gas. Er is ons minstens een geval bekend waarbij de vloer in de kruipruimte is geïsoleerd met TONZON-foliekussens, dat is een goedkopere en eenvoudigere oplossing, maar wel effectief, kost ca 2.500 euro.

  1. Wat levert isolatie van de ramen op?

Bij veel van de huizen zal er in de woonkamer en keuken tenminste dubbelglas zijn aangebracht. Maar als dit al geruime tijd geleden is gebeurd, dan zal het waarschijnlijk gewoon dubbel glas (DG) zijn. Het is daarom het interessant om na te gaan wat vervangen van DG door HR++ glas oplevert. Ter vergelijking ook de winst t.o.v. enkel glas (EG) en de meest vergaande maatregel namelijk nieuwe geïsoleerde kozijnen en triple glas (TG).

Type glas 1

Een gemiddeld huis aan de ME heeft ca 40 m2 glas (excl. latere uitbouw of dakkapellen), dat resulteert in de volgende waarden (indien alle ruimtes verwarmd zouden zijn tot 20/16oC gem 18oC):

Type glas 2

Stel dat overal al dubbelglas zou zijn aangebracht, wat levert het dan op om dat te vervangen door HR++?, dat staat in de volgende tabel (temperatuur woonkamer overdag 20oC, s nachts 16oC; 1everdieping 16/14oC en zolder 12/10oC):

H R++ tov DG

Nog beter zou zijn Triple Glas (TG), maar dan moeten er ook nieuwe kozijnen worden geplaatst, dat is veel duurder en levert maar een beperkte extra besparing op, zie volgende tabel

TG tov DG

Samenvattend:

Als in verwarmde ruimtes (bijv. woonkamer, keuken, badkamer) gewoon DG aanwezig is, is het aan te raden dat te vervangen door HR++ glas in de bestaande kozijnen (als die bruikbaar zijn). Dat kost dan circa 5.000 Euro en bespaart 200 Euro per jaar. Zeker als de gasprijzen nog flink gaan stijgen wordt dit rendabel. Natuurlijk is het ook goed om hiermee een bijdrage te leveren aan de doelstellingen van het klimaatakkoord.

Als de kozijnen vervangen moeten worden omdat ze slecht zijn, dan zou Triple Glas te overwegen zijn, de meerprijs is beperkt, omdat meer subsidie kan worden verkregen, zie verderop in dit document.

  1. Wat levert spouwmuurisolatie op?

Vanuit de bouw is de spouwmuur niet geisoleerd. Aanbrengen van een of andere vorm van spouwmuurisolatie is bij veel huizen gedaan, soms al lang geleden, soms meer recent. Het risico bestaat dat de spouwisolatie minder effectief is geworden doordat isolatiekorrels zijn uitgewaaid, of schuim niet goed is aangebracht, verpulverd of uitgezakt. Verwijderen van een minder effectieve isolatie is lastig en kostbaar en moet door een gespecialiseerd bedrijf worden gedaan.

Om een idee te geven van het effect van spouwisolatie hieronder een tabel:

Spouwmuurisolatie 1

De huizen in onze wijk zijn heel verschillend, maar een type A1 of A2 (twee onder een kap) heeft 114 m2 buitengevel (exclusief oppervlak van ramen en deuren), waarvan 50 m2 op de begane grond (inclusief scheidingsmuur met garage) en 50 m2 op de 1e verdieping. Omdat erboven vaak niet of maar deels verwarmd wordt, rekenen we maar de helft mee van de muur op 1e verdieping. Dwz 75 m2 totaal effectief, dan gelden de volgende waarden voor het gehele huis:

Spouwmuurisolatie 2

Als de spouw in uw huis nog niet geisoleerd zou zijn, dan is isolatie met minerale wol of vlokken aan te bevelen. Dat kost tussen de 1.500 en 2.000 euro en levert een vermindering van het gasverbruik van circa 600 m3 per jaar op.

  1. Wat levert dakisolatie op?

 Pannendak

Het pannendak bestaat uit een opbouw van Opstalan dakplaten met 3 cm purschuim, waarop de dakpannen liggen. Sommige bewoners hebben aan de binnenzijde een extra isolatie aangebracht.  Uitgaande van een ruimtetemperatuur van 12oC en buitentemperatuur van 6oC levert dat een besparing op van 120 m3 gas, bij niet verwarmde zolder. Bij een verwarmde zolder verdubbelt dit.

Dakisolatie pannendak

Isoleren aan de binnenzijde van het pannendak, mits dat goed gebeurt (voorkomen moet worden dat waterdamp neerslaat in de dakconstructie!) levert zeker een besparing aan gas en een verhoogt het comfort.

Een ander punt is dat bij veel huizen de aansluiting van het (pannen) dakvlak op de voor- en achtergevel niet goed is, dat levert veel tocht (en stof en berkenzaadjes) op zolder, dichtmaken met purschuim is zeker aan te bevelen.

Platte daken

De platte daken hebben vanuit de bouw boven de garage geen isolatie gekregen, alleen bij de keuken ligt 2 cm isolatiemateriaal op het dak onder de dakbedekking. Bij renovatie van de dakbedekking is aan te bevelen minstens 6 cm isolatie aan te brengen aan de buitenzijde op het dak. Beter is een dikker pakket, maar dat is duurder, want dan moeten de loodslabben en boeiboorden worden aangepast. Aanname bij de berekening is dat de garage temperatuur gemiddeld 10oC is en de buitentemperatuur 6oC (tijdens stookseizoen).

Dakisolatie platte dak

Aanbrengen van een extra isolatielaag tijdens vervangen van het dakleer kost maar paar honderd euro extra en levert wel een besparing van 300 m3 gas bij onverwarmde garage!

  1. Kieren dichten

Indien deuren en ramen kieren, dan kan dat verholpen worden met tochtstrippen of afdichtprofielen. Als de deur of het raam te krom getrokken is dient deze vervangen te worden, uiteraard zal enkel glas moeten worden vervangen door HR++ glas. Bij vervangen van kozijnen en ramen en deuren kunt u het beste meteen goed isolerende deuren aanbrengen. Aparte aandacht vraagt de originele stalen kanteldeur in de garage, indien nog aanwezig dan is het verstandig deze door goed sluitende geïsoleerde deuren te vervangen. Het warmteverlies van een metalen niet goed sluitende deur is heel groot, ook al wordt de garage niet verwarmd.

  1. CV: maximum aanvoertemperatuur 

Veel ketels staan af fabriek ingesteld op 80 of 75oC, dat is erg hoog en meestal helemaal niet nodig! Hoe lager de maximum watertemperatuur van de cv-ketel is ingesteld, hoe hoger het rendement, dus hoe lager het gasverbruik. Het loont de moeite even te testen of bij u de maximum watertemperatuur verlaagd kan worden, zeker als het buiten niet echt koud is zou 60oC of zelfs 50oC nog heel goed kunnen werken. Dit advies wordt door o.a. Vereniging Eigen Huis, Milieu Centraal, Natuur en Milieu en een aantal ketelfabrikanten ondersteund. Naarmate een huis beter is geïsoleerd is een lagere watertemperatuur mogelijk. Een kwestie van een aantal dagen proberen. De meeste moderne klokthermostaten zullen vanzelf eerder beginnen met stoken als ze zien dat het ‘s morgens langer duurt voor de kamer op temperatuur is. Eventueel kunt u de watertemperatuur weer iets verhogen bij echt koud weer, als het dan niet warm genoeg zou worden.

  1. Waterzijdig inregelen Cv-systeem

Vaak is de instelling van de waterstromen door de radiatoren niet optimaal. Na een verbouwing blijkt soms de aansluiting van de nieuwe radiator verkeerd om te zijn. Sommige radiatoren blijven hierdoor te koud, of een ruimte wordt niet warm genoeg. Waterzijdig inregelen betekent dat per radiator de inlaat en de uitlaat temperatuur worden gemeten. Als de uitlaat temperatuur te hoog is kan die worden verlaagd door de waterstroom te beperken, met een apart ventiel in de uitlaat.

  1. Ventilatie

Isoleren en dichtmaken van kieren is zeker verstandig, maar er moet wel regelmatig en goed geventileerd worden om vochtproblemen te voorkomen. Als u nieuwe kozijnen laat zetten denk dan ook aan ventilatieroosters (z.g. dauer-lufters).

  1. Conclusie:

–        Isolatie van de begane grond vloer verbeteren is zeker nodig bij aanleg van vloerverwarming of lage temperatuur verwarming (gekoppeld aan inzetten van een warmtepomp).

–        Glasisolatie: zeker zinvol is vervangen van gewoon enkel of dubbel glas door HR++ in bestaande kozijnen in verwarmde ruimtes.

–        Spouwmuurisolatie: zinvol als dat nog niet eerder is gebeurd; onderzoek nodig van expert als het wel is gebeurd, maar mogelijk onvoldoende effect meer heeft.

–        Pannendak isoleren: binnenzijde zinvol, mits condens in dakconstructie wordt voorkomen.

–        Platte dak isoleren: zeker zinvol tegelijk met het vervangen van de dakbedekking.

–        Kieren dichtmaken bij ramen en deuren is nuttig, net als aansluiting dakvlak op voor- en achtergevel afdichten.

–        Garagedeur vervangen door goed sluitende geïsoleerde houten of kunststof deur.

–        Cv-ketel instelling van de maximum watertemperatuur zo laag mogelijk zetten.

–        Waterzijdig inregelen van het cv-systeem is altijd aan te bevelen.

–        Zorg wel voor goede ventilatiemogelijkheden.

 

  1. Wat kost verbeteren van isolatie en hoeveel subsidie is er mogelijk?

Per isolatie maatregel staat hieronder een indicatie van de kosten, de besparing in stookkosten en de eenmalige subsidie (ISDE via RVO.nl).

De ISDE-subsidie kent een aantal voorwaarden, de belangrijkste zijn:

–        U moet tenminste 2 isolatiemaatregelen nemen in hetzelfde jaar, of 1 maatregel combineren met de aanschaf van een (hybride) warmtepomp of zonneboiler. Zonnepanelen komen niet meer in aanmerking! Alleen investeren in een warmtepomp is ook subsidiabel.

–        De werkzaamheden moeten uitgevoerd worden door een professioneel bedrijf, betaald zijn en de aanvraag dient binnen 12 maanden na de eerste maatregel te zijn gedaan.

–        Er gelden minimum en maximum oppervlakten en er worden eisen gesteld aan de kwaliteit van de isolatiemaatregelen.

–        Er is jaarlijks een budget beschikbaar (ca 200 miljoen Euro in 2022), de regeling loopt tot 2030.

De getallen hieronder gelden voor de tweekappers type A1 en A2, voor hoekhuizen en tweekappers type B gelden globaal dezelfde getallen, een tussenhuis in een rij type B heeft minder spouwmuur. Alleen de vrijstaand geschakelde en vrijstaande huizen wijken af. Deze hebben meer vloer, muur en glas oppervlakte, de kosten zijn dus hoger, maar de subsidie en de besparing ook.

  1. Vloerisolatie.

Voor huizen met een kruipruimte (waarschijnlijk huisnummers ME 172 t/m 264) is het mogelijk de vloer via de onderzijde (in de kruipruimte) te isoleren. Dat zou bijvoorbeeld kunnen met TONZON-luchtkussens, indien de kruipruimte minstens 35 cm hoog is. Kosten ca 2.500 Euro. Vloerisolatie levert een besparing op het gasverbruik bij radiator/convectorput verwarming van circa 300 m3 per jaar. Bij vloerverwarming wordt dat ca 600 m3 per jaar. Eenmalige subsidie 800 Euro. Denk er wel aan dat de kruipruimte van ontluchtingsopeningen moeten zijn voorzien, als die ontbreken dan is het nodig die tegelijk aan te brengen.

De meeste huizen hebben echter geen kruipruimte, dan zijn er drie manieren om de vloer te isoleren:

  1. De bestaande vloer eruit breken, zand afgraven, 30 cm isolatie aanbrengen en nieuwe betonvloer met vloerverwarming en vloerafwerking. De kosten zijn relatief hoog, orde ca 10.000 tot 15.000 Euro, exclusief de afwerking (tegels, parket, PVC of anders). De gasbesparing ten opzichte van de oude situatie is 600 m3 gas bij radiator of convectorput verwarming, ca 1.200 m3 gas bij vloerverwarming. De subsidie is slechts ca 800 Euro. Terugverdientijd bij vloerverwarming ca 15 jaar.
  2. Een nieuwe methode is om via openingen in de voorgevel onder de vloer het zand af te zuigen en te vervangen door isolatiemateriaal. Dit wordt sinds kort aangeboden door het bedrijf Aerofill uit Zelhem. De kosten zijn vergelijkbaar met de 1e methode, het grote voordeel is dat er niet in de woonkamer zelf gebroken wordt. Besparing en subsidie zijn hetzelfde als bij methode 1. Als er meerdere eigenaren tegelijk dit zouden willen laten doen, gaan de kosten aanzienlijk omlaag, als u interesse heeft laat dit ons weten!
  3. Een derde mogelijkheid is om de vloer vanaf de bovenzijde te isoleren, dat wil zeggen de bestaande vloerafwerking en de bovenste 3cm cement te verwijderen, dan de vloer vlak maken en isolatie aanbrengen, vloerverwarming en afwerking. De vloer komt dan waarschijnlijk wel een paar cm hoger te liggen, daardoor zullen ook de deuren en de plinten moeten worden aangepast. Kosten zijn lager dan methode 1 en 2 , maar hoe hoog precies is moeilijk te zeggen. De gasbesparing is minder dan de andere methoden omdat het isolatiepakket veel dunner is. Er zijn ons geen huizen bekend waar dit is gedaan, dus als u hier ervaring mee heeft horen we dat graag.
  1. Spouwmuurisolatie

De meeste eigenaren hebben in de afgelopen jaren de spouw laten vullen met korrels, vlokken of schuim. Vaak zal dit goed zijn gedaan, soms minder goed. Ook kan in de loop van de tijd het materiaal ingeklonken, weggelopen of uitgeblazen zijn. Met de infraroodcamera van de commissie kunnen we proberen een beeld te krijgen van de isolatiekwaliteit van uw spouwmuren. Soms zal het nodig zijn gaten te boren en met een zogenaamde endoscoop in de spouw te kijken. Er zijn bedrijven die dit aanbieden. We hebben nog geen ervaringen daarmee, als u dat wel heeft horen we dat graag.

Als uw huis nog geen spouwmuurvulling heeft, is het zeker aan te raden dit te laten doen door een goed bekendstaand bedrijf. Kosten circa 2.500 Euro, besparing circa 600 m3 gas per jaar, subsidie circa 800 Euro. Vergeet dan zeker niet ook de muur tussen de garage en uw huis te laten doen!

Terugverdientijd is kort, circa 5 jaar.

  1. Glasisolatie

In de afgelopen jaren zal bij de meeste huizen het oorspronkelijke enkel glas wel vervangen zijn door dubbel glas. Als dit voor 1996 is gedaan dan gaat het bijna zeker om gewoon dubbel glas. Dat is beter dan enkel glas, maar het huidige HR++ glas isoleert nog een factor 2,5 beter dan gewoon dubbel glas en triple glas zelfs een factor 5 beter. Zeker in verwarmde ruimtes is het zeer aan te raden gewoon dubbel glas te vervangen door HR++ glas, dat kan in de bestaande houten kozijnen, als die nog in goede staat zijn. Maar het kan zeker niet in het oorspronkelijke aluminium kozijn van de schuifpui, of de stalen openslaande raamkozijnen, want die zijn niet geisoleerd.

Als u de kozijnen moet vervangen, omdat ze verrot zijn, bij een verbouwing of omdat ze niet goed geïsoleerd zijn, is het zeker aan te raden om gelijk voor triple glas te kiezen, dat isoleert zoals gezegd nog veel beter en de subsidie is veel hoger.

Aanbrengen van HR++ glas in bestaande kozijnen kost circa 6.000 Euro voor het hele huis, u krijgt hiervoor 2.000 Euro subsidie en bespaart op jaarbasis 250 m3 gas. Terugverdientijd circa 15 jaar.

Triple glas in nieuwe kozijnen kost circa 25.000 Euro, u krijgt hiervoor ca 6.500 Euro subsidie en bespaart 400 m3 gas per jaar. Terugverdientijd is dan circa 40 jaar.

  1. Dakisolatie

De schuine pannendaken zijn opgeleverd met Opstalan dakplaten, bestaande uit 2cm houtvezel en daarop 3cm purschuim isolatie. De isolatie hiervan is beperkt, verbetering kan door aan de binnenzijde extra isolatie aan te brengen. Veel ingrijpender is om de bestaande dakplaten te vervangen door beter geïsoleerde dikkere platen.

Isoleren aan de binnenzijde heeft wel het risico van vocht in de constructie door condensvorming, daarom moet er een dampscherm worden aangebracht.

Kosten van laten isoleren zijn circa 5.500 Euro, subsidie circa 2.200 Euro, besparing gas circa 450 Euro bij niet verwarmde zolder, het dubbele bij een verwarmde zolder. Terugverdientijd circa 8 jaar bij onverwarmde zolder, 4 jaar bij verwarmde zolder.

Platte daken op de keuken zijn voorzien van 2 cm isolatie, op de garage ligt geen isolatie. Bij vervangen van de dakbedekking is aanbrengen van extra isolatielaag zeer aan te raden. Een extra laag van 5 cm is mogelijk bij de bestaande constructie. Niet alleen bij een verwarmde keuken, maar ook bij een niet verwarmde garage zal dit een flinke besparing opleveren omdat het warmtelek van de begane grond via de garage afneemt, daarnaast voelen de garage en de aangrenzende begane grond ruimten veel prettiger aan.

Kosten inclusief vervangen dakbedekking en aanpassen loodslabben zijn circa 3.500 Euro. Voor subsidie zal een dikkere laag isolatie aangebracht moeten worden, dat kost in totaal ongeveer 6.000 Euro, subsidie ca 1.000 Euro. Besparing per jaar ca 250 m3 gas. Terugverdientijd circa 20 jaar.

  1. Warmtepomp

De meest voor de hand liggende oplossing om deels van het gas af te kunnen is allereerst flink isoleren van uw huis, dat is altijd de juiste strategie. Daarna kunt u overwegen een hybride warmtepomp aan te laten leggen, dat wil zeggen dat de bestaande cv-ketel blijft zorgen voor warm water (douche en bad) en bijspringt bij zeer koude dagen, de rest van het jaar zal de warmtepomp de verwarming voor zijn rekening nemen. Als u dan ook nog zonnepanelen op uw dak laat leggen gaat de gasrekening flink omlaag en blijft de elektriciteitsrekening binnen de perken. Afhankelijk natuurlijk van hoeveel zonnepanelen u kwijt kunt op uw daken en op welke oriëntatie.

Ervaringen van buurtbewoners die hiervoor gekozen hebben gaan we inventariseren.

Een hybride warmtepomp kost tussen de 5.000 en 7.000 Euro inclusief montage, maar exclusief een gewone cv-ketel. De ISDE-subsidie is ca 2.000 tot 2.500 Euro. Besparing op uw energierekening ca 500 tot 1.000 per jaar afhankelijk van de gasprijs. De terugverdientijd is circa 5 tot 7 jaar.

Een volledige warmtepomp oplossing, dus zonder cv-ketel voor koude perioden, is voor onze huizen voorlopig nog geen haalbare optie. De investering is zeer fors en u moet ook veel zonnepanelen kwijt kunnen om het rendabel te maken. Er is ons één bewoner bekend die dat 5 jaar geleden gedaan heeft en daar tevreden over is, hij heeft 34 zonnepanelen op het zuiden geïnstalleerd en daarmee wekt hij alle benodigde elektriciteit op. De terugverdientijd van de investering van circa 40.000 Euro is circa 15 jaar.

  1. Airco

Sommige buurtbewoners hebben in verband met de warme zomers een of meer airco units laten aanleggen. Met een airco unit kun je ‘s winters ook bij verwarmen, omdat ze dan net als een warmtepomp werken, gaan ze redelijk efficiënt om met de elektrische energie.

  1. Infraroodpanelen

Als u een bepaalde plek in uw huis maar af en toe wat wilt verwarmen, is een infrarood stralingspaneel te overwegen, die zijn zuinig en snel. Maar ze hebben alleen effect als je direct in de buurt van zo’n paneel bent. Het voordeel is dat je de CV laag kunt laten staan en alleen op een werkplek boven een paneel aanzet.

Hieronder vindt u een tabel met de bedragen per m2, de minimum oppervlakte die vereist is en de maximum oppervlakte waarover u subsidie kunt krijgen.

  1. Overzicht subsidiemaatregelen RVO m.b.t. isoleren (ISDE-regeling)

Subsidie